LGD "Jurajska Kraina"

LGD "Jurajska Kraina"

LGD „Jurajska Kraina”

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Jurajska Kraina”

Charakterystyka, cele i plany na przyszłość.

 

Opracowanie: Tadeusz Nabagło

Współpraca: Dorota Buczek

Lokalna Grupa Działania (LGD) „Jurajska Kraina” jest porozumieniem partnerskim osób i instytucji zainteresowanych rozwojem obszarów wiejskich i miejsko-wiejskich oraz poprawą jakości życia mieszkańców z tego terenu.  „Jurajska Kraina” posiada status stowarzyszenia i prowadzi działalność na terenie 5 gmin: Iwanowice, Jerzmanowice – Przeginia, Skała, Słomniki i Sułoszowa, wchodzących w skład Powiatu Krakowskiego Województwa Małopolskiego, o łącznej powierzchni 380,42 km2 (38 042 ha). Liczba ludności zamieszkująca obszar „Jurajskiej Krainy” wynosi 49 469 osób. Gminy Iwanowice, Jerzmanowice-Przeginia i Sułoszowa to gminy wiejskie, natomiast Skała i Słomniki – miejsko-wiejskie. Stowarzyszenie jest osobą prawną i zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) pod numerem 0000309941 w Sądzie Rejonowym w Krakowie w dniu 14.07.2008. Od początku działalności stowarzyszenia jego Prezesem jest Dorota Buczek,
a Dyrektorem Biura Piotr Foszcz.

Obszar działania LGD „Jurajska Kraina” położony jest w obrębie dwóch regionów fizycznogeograficznych – Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej  oraz Wyżyny Miechowskiej. Cechy tych regionów warunkują charakter i pożądane kierunki rozwoju poszczególnych gmin. Gminy Skała, Jerzmanowice – Przeginia i Sułoszowa posiadają bardzo wysokie walory środowiska naturalnego i krajobrazu, które są objęte ochroną prawną (wchodzą w skład Ojcowskiego Parku Narodowego), dzięki czemu tereny tych gmin są doskonałym miejscem uprawiania turystyki wypoczynkowej i krajoznawczej, a udział turystyki, jako sektora gospodarki w generowaniu dochodów miejscowej ludności, rośnie. Gminy Iwanowice i Słomniki posiadają rolniczo-usługowy, niezdominowany przez rozwój turystyki charakter, chociaż ukształtowanie terenu i elementy środowiska naturalnego również należą do ich atutów i przyciągają odwiedzających, o czym świadczy między innymi fakt, że całość obszaru gminy Iwanowice objęta jest prawną ochroną, chronione są także cenne elementy środowiska naturalnego gminy Słomniki. Natomiast warunki glebowo-klimatyczne obszaru sprzyjają rozwojowi rolnictwa.

Celem utworzenia Lokalnej Grupy Działania było przygotowanie mieszkańców terenów wiejskich do skorzystania ze środków unijnych na wsparcie rozwoju wsi. Wśród wszystkich dostępnych programów  największe nadzieje budził Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 jako instrument realizacji polityki Unii Europejskiej
w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. Szczególne zainteresowanie wzbudziła ta część PROW, która dotyczyła Osi IV: Leader, której celem była aktywizacja mieszkańców obszarów wiejskich poprzez budowanie potencjału społecznego na wsi, zwiększenie możliwości zdobywania środków finansowych i ich wykorzystania, a także polepszenie zarządzania lokalnymi zasobami i ich waloryzacja. Gminy wchodzące w skład LGD podjęły decyzję o utworzeniu stowarzyszenia – lokalnej grupy działania, która miała za zadanie umożliwić zaistnienie podejścia Leader na terenie gmin członkowskich oraz sprzyjać skutecznemu wdrażaniu i absorpcji środków w ramach Osi IV. Szefowie gmin członkowskich stwierdzili, że międzygminna i międzysektorowa współpraca będzie nie tylko skutecznym sposobem na celowe wykorzystanie środków strukturalnych Unii Europejskiej, lecz także umożliwi bardziej efektywne i komplementarne działania prorozwojowe w obrębie tworzonego przez gminy LGD obszaru. Przyszłość pokazała, że ich sposób myślenia był słuszny.

W okresie 2007-2013 Stowarzyszenie LGD „Jurajska Kraina zdobywało doświadczenie podczas realizacji Lokalnej Strategii Rozwoju w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zatwierdzony w umowie ramowej z dnia
14.07.2009 r. budżet całkowity na realizację Lokalnej Strategii Rozwoju wynosił
5 547 780,00 zł . W 2012 roku w wyniku poszerzenia obszaru LGD (dołączenie Gminy Jerzmanowice-Przeginia), budżet został zwiększony do kwoty 7 107 700,00 zł i zrealizowany został zgodnie z przyjętym planem. Beneficjentami środków były gminy członkowskie, organizacje pozarządowe, parafie, przedsiębiorcy, rolnicy oraz osoby fizyczne.

Najważniejsze zadania, jakie dotychczas zrealizowała LGD „Jurajska Kraina” związane były z aktywizacją społeczności lokalnej oraz zachęcaniem i inspirowaniem do sięgania po fundusze z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. „Jurajska Kraina” podczas dotychczasowej działalności realizowała planowe nabory wniosków
o dofinansowanie w czterech obszarach działania PROW, tj. „Małe Projekty”, „Tworzenie
i Rozwój Mikroprzedsiębiorstw”, „Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej” oraz „Odnowa i rozwój wsi”. W wyniku ich realizacji zostały osiągnięte cele ogólne i szczegółowe zawarte w Lokalnej Strategii Rozwoju, związane z rozwojem obszaru „Jurajskiej Krainy”. Stopień wykorzystania budżetu przeznaczonego na wdrażanie strategii wyniósł 86%, przy czym należy podkreślić, że najważniejsze działania ukierunkowane na fundamentalne cele Leadera, czyli Małe Projekty, zostały zrealizowane w 99 %, co dało „Jurajskiej Krainie” miejsce w pierwszej trójce lokalnych grup działania w Małopolsce.

W ramach działania „Odnowa i rozwój wsi” zrealizowano 15 projektów na kwotę
2 951 652,25 zł. W ramach „Małych projektów” zrealizowano 59 projektów na kwotę
1 079 837,97 zł. W wyniku wdrażania działania „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw” dofinansowano 4 projekty na kwotę 318 152,50 zł, a w ramach „Różnicowania w kierunku działalności nierolniczej” - 5 projektów na kwotę 430 121,50 zł.

Realizowane w latach 2007-2013 tzw. małe projekty dotyczyły między innymi organizacji warsztatów dla dzieci, młodzieży i seniorów. Jako przykład można wymienić warsztaty garncarskie, kultywowanie tradycyjnych zawodów i rzemiosła, które przybliżyły młodzieży tradycyjne metody wyrabiania naczyń, warsztaty edukacyjno-muzyczne dla dzieci i młodzieży oraz zakup instrumentów muzycznych, warsztaty fotograficzne, dziennikarskie
i grafiki komputerowej. Dofinansowano organizację szkółek narciarskich i pływackich. Realizacja małych projektów przyczyniła  się do poprawy infrastruktury sportowej
i rekreacyjnej, gdyż współfinansowano budowę, modernizację lub doposażenie bazy sportowej (boisk, klubów sportowych)  z terenu LGD Jurajska Kraina oraz wyposażenie  20 świetlic wiejskich, utworzenie strzelnicy sportowej, siłowni oraz profesjonalnej ścianki wspinaczkowej. Na terenie „Jurajskiej Krainy” powstało 10 placów zabaw, w tym 5 stref rekreacji w postaci placów zabaw połączonych z siłowniami zewnętrznymi. Realizowano projekty przyczyniające się do  kultywowania lokalnych tradycji polegające na zakupie strojów ludowych dla Kół Gospodyń Wiejskich. Na terenie  Ojcowskiego Parku Narodowego dofinansowano utworzenie ścieżki edukacyjnej pn. Stawy rybne w Ojcowskim Parku Narodowym wraz z organizacją szkolenia. Wsparto także projekt polegający na  modernizacji szlaku turystycznego z Doliny Prądnika do kościoła w Grodzisku – zespołu architektonicznego Pustelnia Bł. Salomei.

Współfinansowano także projekty dotyczące tworzenia i rozwoju mikroprzedsiębiorstw, jak również  wspierano rolników, którzy tworzyli alternatywne źródła dochodu na obszarach wiejskich.

Lokalna Grupa Działania „Jurajska Kraina” zrealizowała także dwa tzw. projekty współpracy, działając wspólnie z zaprzyjaźnionymi Lokalnymi Grupami Działania
z Małopolski. Były to projekty „Nordic Walking Park na Jurze” oraz „Północno-zachodnia Małopolska –„Lubię to” na  łączną kwotę 144 074,05 zł. Projekt współpracy „Północno-zachodnia Małopolska –„Lubię to” polegał na opracowaniu wspólnej oferty turystycznej dla osób chcących na weekend wyjechać poza miasto na teren północno-zachodniej Małopolski oraz na dotarciu z tą ofertą do potencjalnych odbiorców. Natomiast przedmiotem projektu „Nordic Walking Park na Jurze”  było utworzenie, wytyczenie i oznakowanie certyfikowanych tras dla 6 Nordic Walking Park o łącznej długości 190 km wraz ze szlakiem łącznikowym, przeprowadzenie warsztatów dla Animatorów Nordic Walking promujących tę dziedzinę sportu oraz wydanie materiałów promocyjnych.

Znacząca część działalności „Jurajskiej Krainy” to także organizacja wydarzeń kulturalnych i sportowych o charakterze cyklicznym, przyczyniających się do promocji lokalnej grupy wśród mieszkańców oraz integrujących środowisko lokalne. Są to wydarzenia takie jak Jarmark Skalski,  Festiwal Godki Krakowskiej, Święto Czekolady, Wieczór Niepodległości, Noc Świętojańska, nocne zwiedzanie Zamku w Pieskowej Skale podczas Nocy Muzeum, imprezy sportowe z udziałem lokalnych klubów sportowych (Jurajskie Euro, Jurajski Mundial), pikniki rodzinne w ramach dożynek gminnych. „Jurajska Kraina” wydaje także publikacje promujące obszar, informujące o zabytkach, ciekawych miejscach, atrakcjach dla odwiedzających ten teren. Stowarzyszenie przygotowuje różnego rodzaju materiały reklamowe i gadżety, które są rozdawane mieszkańcom podczas spotkań informacyjnych oraz wydarzeń kulturalnych i sportowych.

Działalność „Jurajskiej Krainy” przyczyniła się także  do poprawy bezpieczeństwa wśród uczniów na drogach poprzez przeprowadzoną akcje „Bezpiecznie z Jurajską Krainą”. Akcja była skierowana do dzieci z „zerówek” i uczniów klas pierwszych szkół podstawowych. Uczniowie otrzymali odblaskowe elementy – worki szkolne, opaski na ramię i breloki do tornistrów oraz uczestniczyli w prelekcjach na temat zasad bezpieczeństwa na drodze, które profesjonalnie przeprowadzili funkcjonariusze Policji z lokalnych komisariatów ze Skały i ze Słomnik.

Ponadto, w całym okresie wdrażania Lokalnej Strategii Rozwoju, Biuro „Jurajskiej Krainy” prowadziło szkolenia, warsztaty i konsultacje dla beneficjentów pomagając im na każdym etapie aplikowania o środki. LGD bierze aktywny udział w targach turystycznych i agroturystycznych o zasięgu regionalnym i krajowym promując atrakcyjne tereny „Jurajskiej Krainy”, jak również piękno całego Powiatu Krakowskiego.

Lokalna Grupa Działania aktywnie uczestniczy w działaniach Małopolskiej Sieci Lokalnych Grup Działania, skupiającej przedstawicieli lokalnych grup z całej Małopolski. Prezes „Jurajskiej Krainy” pełni także funkcję członka Zarządu Małopolskiej Sieci LGD.
W poprzednim okresie programowania Lokalne Grupy skupione w Małopolskiej Sieci uczestniczyły w dużym projekcie realizowanym z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, który pozwolił zdobyć niezbędną wiedzę z zakresu prowadzenia spotkań i konsultacji, co przełożyło się na realne korzyści, gdyż Lokalna Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 została samodzielnie opracowana przez „Jurajską Krainę”. Obecnie Lokalne Grupy wspólnie przygotowują projekt mający na celu szeroką promocję produktów lokalnych, jak również utworzenie miejsc ich sprzedaży.

Realizacja dotychczasowych działań Stowarzyszenia LGD „Jurajska Kraina” przyczyniła się do poprawy jakości życia mieszkańców obszaru, miała wpływ na aktywizację społeczną oraz rozwój gospodarczy. Pozwoliła mieszkańcom na pełniejsze utożsamianie się
z zamieszkiwanym terenem. Działania te przyczyniły się również do kreowania nowych lokalnych leaderów, którzy dostrzegają potrzebę działania na rzecz swoich małych ojczyzn
i współpracują z „Jurajską Krainą”.

Wieloletnia już działalność LGD „Jurajska Kraina” to nieustanny proces budowania partnerstwa, co pozwala wszystkim podmiotom, reprezentującym cały przekrój sektorowy obszaru, na działanie na rzecz rozwoju obszaru. Duże doświadczenie Członków LGD oraz kadry zarządzającej pozwala na sprawne funkcjonowanie Stowarzyszenia oraz skuteczne zarządzanie środkami z Funduszu PROW – Działanie Leader. Stowarzyszenie konsekwentnie od początku prowadzi swoją misję skupiającą się na budowaniu i rozwoju kapitału społecznego, podnoszeniu jego kwalifikacji oraz aktywności, kreatywności i budowania silnej więzi z mieszkańcami. Dba o działania ukierunkowane na największe walory obszaru, środowisko naturalne. Nie można również pominąć kwestii przedsiębiorczości i innowacji. Duże znaczenie pokłada w budowaniu spójności społecznej, poszanowania wszelkich wartości i tradycji i zapewnienie pełnego dostępu do informacji o obszarze, jak również promocję i tworzenie dobrego wizerunku obszaru działania „Jurajskiej Krainy”.

W chwili obecnej najważniejszym zadaniem dla stowarzyszenia jest wdrażanie nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na okres programowania 2014-2020, która powinna przyczyniać się do  osiągnięcia priorytetów Unii Europejskiej w zakresie rozwoju obszarów wiejskich
i innowacyjności. Opracowanie i przyjęcie nowej Strategii zostało poprzedzone wnikliwą analizą SWOT oraz szerokimi konsultacjami przeprowadzonymi  ze społecznością lokalną.
W dniu 12.05.2016 r. w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego została podpisana Umowa o warunkach i sposobie realizacji Strategii Rozwoju kierowanego przez społeczność. Dzięki pozytywnej ocenie Lokalnej Strategii Rozwoju dokonanej przez Urząd Marszałkowski budżet „Jurajskiej Krainy” na nowy okres programowania wynosi
6 813 00,00 zł, w tym: 5 400 000,00 zł na realizację LSR, 108 000,00 na projekty współpracy oraz 1 305 000,00 na funkcjonowanie. Za kluczowe obszary interwencji na obszarze działania Stowarzyszenia LGD „Jurajska Kraina” uznane zostały:

  • Rozwój gospodarczy w oparciu o rozwój przedsiębiorczości i zwiększenie aktywności zawodowej mieszkańców obszaru,
  • Wzrost atrakcyjności obszaru LGD – rozumiany jako zespół działań charakteryzujących cały obszar od infrastruktury po cały potencjał obszaru,
  • Zwiększenie aktywności oraz integracja mieszkańców poprzez budowanie kapitału społecznego i wzmacnianie włączenia społecznego mieszkańców.

Określono także kluczowe grupy docelowe, szczególnie istotne dla wdrożenia LSR:

  • Sektor gospodarczy – przedsiębiorcy – jako podstawowa grupa wpływająca na sytuację na rynku pracy, liczbę dostępnych miejsc pracy, inwestycje i działania podejmowane na obszarze.
  • Sektor społeczny – mieszkańcy, którzy chcą zaistnieć na rynku pracy poprzez otwieranie działalności gospodarczej, aktywne uczestnictwo w życiu lokalnej społeczności.
  • Sektor społeczny – organizacje pozarządowe, lokalni animatorzy, grupy nieformalne i grupy społeczne – najaktywniejsi mieszkańcy zrzeszeni w formie organizacji pozarządowych, podmiotów ekonomii społecznej i grup nieformalnych, posiadających najlepszy wgląd w bieżące potrzeby i nastroje wewnątrz lokalnej społeczności. Działają często jako uzupełnienie działań instytucji publicznych, wspierając procesy i wskazując kierunki rozwoju.
  • Turyści – którzy stanowią bardzo silną grupą odbiorczą działań realizowanych przez LGD.

Szeroko prowadzone konsultacje społeczne nowej Lokalnej Strategii Rozwoju pozwoliły na identyfikację grup mieszkańców defaworyzowanych, szczególnie w kontekście dostępu do rynku pracy. Są to głownie osoby młode (do 30 roku życia) – osoby posiadające wykształcenie formalne, jednak często bez doświadczenia i kompetencji wymaganych przez pracodawców. Grupa ta jest szczególnie narażona na konieczność poszukiwania pracy poza miejscem zamieszkania, w większych miastach. Pomimo stosunkowo dobrej sytuacji na obszarze na czas tworzenia LSR, w najbliższych latach pojawią się zmiany w strukturze demograficznej, w wyniku których młodzież stanie się jednym z ważnych zasobów obszaru. Druga grupa to osoby po 50 roku życia – osoby posiadające doświadczenie i kompetencje, jednak często nieaktualne kwalifikacje oraz trudności w podążaniu za najnowszymi trendami na rynku pracy, przez co szczególnie zagrożone wykluczeniem w przypadku utraty pracy. Są to również osoby wymagające szczególnej oferty z zakresu opieki zdrowotnej, spędzania czasu wolnego, co stanie się szczególnie odczuwalne na obszarze w wyniku postępowania procesu starzenia się społeczeństwa. Trzecią grupą defaworyzowaną są drobni przedsiębiorcy (rozumiani jako mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 osób) – jest to grupa mająca trudności w pozyskiwaniu funduszy na rozwijanie działalności gospodarczej. Jest to grupa osób, która została mocno wskazana podczas prowadzonych konsultacji społecznych jako ta grupa, która jest niedofinansowana, mało wsparta wsparciem doradczym. Jest to grupa społeczna, która ma bardzo znaczący wpływ na generowanie zarówno przychodów jak również miejsc pracy na rynku lokalnym.

Obecnie „Jurajska Kraina” rozpoczyna prowadzenie działań szkoleniowo-informacyjnych dla beneficjentów, świadczy usługi doradztwa. Pierwszy nabór wniosków zostanie otwarty 14.10.2016 r., i będzie dotyczył przyznawania premii na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Alokacja w tym konkursie wynosi 1 100 000,00 zł. Pod koniec listopada br. będą przyjmowane wnioski dotyczące współfinansowania rozwoju działalności gospodarczej, alokacja także wyniesie 1 100 000,00 zł. Pozostałe konkursy – granty, operacje własne, będą ogłaszane od stycznia przyszłego roku.

„Jurajska Kraina” wspierać będzie zadania i projekty, których realizacji  przyczyni się do wsparcia grup defaworyzowanych. Planowane jest wzmocnienie kapitału społecznego,
w tym działania wykorzystujące rozwiązania innowacyjne i wspierające partycypację społeczności lokalnej w realizacji Lokalnej Strategii Rozwoju. Wspierane będzie zakładanie działalności gospodarczej i rozwój przedsiębiorczości oraz dywersyfikacja źródeł dochodu,
w tym tworzenie i rozwój inkubatorów przetwórstwa lokalnego. Bardzo ważne jest także podnoszenie wiedzy społeczności lokalnej w zakresie ochrony środowiska i zmian klimatycznych. LGD wspierać będzie rozwój produktów lokalnych, rozwój rynków zbytu, ale z wyłączeniem targowisk. Dla dalszego rozwoju obszaru „Jurajskiej Krainy” znaczenie ma także dążenie do zachowania dziedzictwa lokalnego oraz stały rozwój ogólnodostępnej
i niekomercyjnej infrastruktury turystycznej, rekreacyjnej lub kulturalnej.

Miniony okres przekonał mieszkańców o przydatności  metody Leader dla rozwoju kierowanego przez społeczność lokalną, a kolejne lata przyniosą wzrost znaczenia zarówno  metody Leadera jak i lokalnych grup działania. Lokalna Grupa Działania „Jurajska Kraina” została utworzona dzięki zaangażowaniu grupy osób pragnących przyczynić się do rozwoju obszaru, który zamieszkują. Stała się forum współpracy międzygminnej, wyjątkowej, ponieważ tak różni ludzie, reprezentujący różnorodne sektory życia społecznego
i zawodowego, połączyli się w jednej lokalnej grupie.

W trosce o zrównoważony rozwój obszarów wiejskich „Jurajska Kraina” będzie kontynuować  działania przyczyniające się do rozwoju przedsiębiorczości, odnowy i rozwoju wsi, wspierając projekty zmieniające otaczającą nas rzeczywistość, aktywizujące lokalne grupy społeczne. Dążyć będzie do tworzenia atrakcyjnych  i kompleksowych ofert spędzania wolnego czasu na terenie „Jurajskiej Krainy”, wspierać projekty związane z polepszaniem infrastruktury turystycznej na ternie gmin oraz szeroko pojętą promocją obszaru LGD.

Obszar działania LGD „Jurajska Kraina” jest to obszar należący do najatrakcyjniejszych zakątków Powiatu Krakowskiego. Zasoby przyrodnicze obszaru podnoszą jego atrakcyjność dla odwiedzających, stwarzają nie tylko bardzo dobre warunki do rozwoju turystyki, ale także możliwość wypoczynku i rekreacji dla mieszkańców, łagodząc przy tym również negatywne skutki osiągnięć cywilizacyjnych. Ich wykorzystanie w procesie rozwoju musi odbywać się przy zachowaniu zasad zrównoważonego rozwoju, dzięki którym zachowana zostanie równowaga pomiędzy jak najbardziej efektywnym i sprzyjającym ożywieniu gospodarczemu korzystaniem z przestrzeni, a ochroną środowiska naturalnego.

Na mapie Powiatu Krakowskiego „Jurajska Kraina” z malowniczymi terenami jedynego w swoim rodzaju Ojcowskiego Parku Narodowego to miejsce wyjątkowe. Miejsce,  gdzie czas płynie wolniej, a każdy zakątek kryje w sobie tajemnice  zaklęte w legendach. „Jurajska Kraina” to obszar, na którym poszanowanie i przywiązanie do tradycji łączy się
z jednoczesnym odważnym spojrzeniem w przyszłość i otwarciem na nowe możliwości.

Lokalna Grupa Działania „Jurajska Kraina” serdecznie zaprasza do odwiedzenia jej malowniczych terenów, jak również do współpracy przy realizacji wspólnych projektów. Aktualne informacje o działalności stowarzyszenia dostępne na stronie www.jurajskakraina.pl oraz w siedzibie Biura w Skale, ul. Szkolna 4, tel. 12 380 10 61.

Close